Bài báo "Mô hình nhà chung cư cao tầng tại một số nước trên Thế giới"



Phát triển mạnh tại các đô thị lớn Việt Nam trong khoảng gần một thập kỷ gần đây nhà ở cao tầng hay chung cư cao tầng (CCCT) của ta thực sự vẫn còn nhiều bất cập đặc biệt là trong việc tổ chức không gian căn hộ.

Bài và Ảnh: TS.KTS Vũ Hồng Cương

Tạp chí Vật liệu xây dựng - Số Tháng 7.2012

 

 

 

 

Mô hình nhà chung cư cao tầng tại một số nước trên thế giới

Phát triển mạnh tại các đô thị lớn Việt Nam trong khoảng một thập kỷ gần đây nhà ở cao tầng hay chung cư cao tầng (CCCT) của ta thực sự vẫn còn nhiều bất cập đặc biệt là trong việc tổ chức không gian căn hộ. Đây cũng là nội dung quan trọng có tính quyết định tới chất lượng ở trong thể loại nhà ở “nhập khẩu” này.

Những bài học kinh nghiệm tại các quốc gia phát triển đặc biệt là các nước trong khu vực có điều kiện kinh tế, xã hội, khí hậu tương đồng cần phải được đúc kết “sàng lọc” để công cuộc “Việt Nam hóa” mô hình CCCt đạt được những kết quả tốt đẹp. Đối với CCCT thì tức là việc thiết kế mặt bằng tầng điển hình, việc tổng hợp các không gian căn hộ, không gian giao thông, kỹ thuật có vai trò then chốt. Tại Châu Âu, Mỹ, nhà ở cao tầng đã xuất hiện cả thế kỷ nay, tại Singapore 90% dân số sống tại các căn hộ chung cư cao tầng nên kinh nghiệm thiết kế thể loại nhà ở này của họ cần được nghiêm túc nhìn nhận, kế thừa.

Có sự khác biệt rõ ràng giải pháp tổ chức không gian căn hộ tại xứ lạnh và xứ nóng. Các căn hộ tại nước có khí hậu nhiệt đới có đặc điểm mặt bằng thường lồi lõm, tạo ra diện tường ngoài rất lớn để toả nhiệt và tiếp cận môi trường, tiết kiệm năng lượng, hạ nhiệt độ cho công trình. Ngược lại, căn hộ của các nước xứ lạnh thường đặc chắc, đóng kín để giữ nhiệt. Trong mọi trường hợp, các căn hộ đều đảm bảo được tất cả các phòng ở đều tiếp xúc trực tiếp với thiên nhiên. Để thoả mãn điều này và tạo hình ảnh kiến trúc phong phú, người ta cũng sử dụng phương pháp mặt bằng lồi lõm.

Nhà tháp là xu hướng phát triển chính của CCCT với các ưu điểm: Đảm bảo chiếu sáng, thông gió tự nhiên. Tạo ra các điểm nhìn linh hoạt. Hạn chế cản gió công trình phía sau.

Các giải pháp nhà ở cao tầng dạng tấm và nhà ở cao tầng dạng tháp tạo ra các hiệu quả khác nhau về vi khí hậu. Các nhà ở cao tầng thường có nhiều phòng (60%) không tiếp xúc trực tiếp với thiên nhiên nhưng khả năng độc lập cho các căn hộ không cao. Ngược lại, các nhà ở cao tầng dạng tháp có quy mô nhỏ có ít phòng (30%) không tiếp xúc trực tiếp với thiên nhiên và tính độc lập (100%) [1].

Tổ chức không gian, đặc biệt là cách tổ hợp mặt bằng tầng điển hình của một số công trình chung cư cao tầng tại Mỹ và Châu Âu, cho thấy một số nhận xét cơ bản sau đây:

- Mặt bằng thường có dạng đặc chắc, đầy đặn.

- Khu phụ được tập trung gần lõi giao thông không cần thông thoáng tự nhiên.

- Lõi giao thông đứng, sảnh tầng không được thông thoáng và chiếu sáng tự nhiên.

- Không gian ở trong các căn hộ được bố trí ra biên, mặt ngoài công trình có điều kiện đón ánh sáng tự nhiên và tầm nhìn rộng mở.

Các nghiên cứu mặt bằng nhà CCCT tại các nước Châu Âu, Mỹ cho phép sơ đồ hoá mặt bằng tầng điển hình thành 2 dạng cơ bản

Bên cạnh đó việc tiến hành tổng kết các đặc điểm trong tổ hợp không gian kiến trúc CCCT tại một số nước Châu á và khu vực. Tập trung chính vào phương thức tổ hợp các căn hộ tạo ra mặt bằng tầng điển hình của các CCCT tại các khu vực có điều kiện khí hậu văn hoá gần với Việt Nam, xem xét các đại diện tiêu biểu như Singapore, Thailand, Hong Kong…

Tổng hợp các đặc điểm của tổ chức mặt bằng tầng điển hình các công trình CCCT ở Châu á, có thể rút ra một số nhận xét:

- Mặt bằng ngôi nhà thường xuất hiện các khe thông gió, mức độ đặc chắc, tập trung ít hơn ở các nước Châu Âu, Mỹ. Tại một số nước khu vực như Singapore và Malaysia có phương pháp tổ hợp CCCT khá mới mẻ: Các căn hộ được liên hệ với giao thông một cách độc lập, căn hộ gần như có tới bốn mặt thoáng tiêu biểu là công trình tháp MBF ở Penang Malayxia do kiến trúc sư Kenyang thiết kế.

Do điều kiện khí hậu chủ yếu là nóng ẩm nên trong phần lớn các công trình CCCT ở Châu Á đặc biệt là các quốc gia có điều kiện khí hậu tương đồng với Việt Nam việc tổ hợp mặt bằng có nhiều điểm khác biệt với các CCCT ở Châu Âu và Mỹ. Các đặc điểm đó có ý nghĩa như những bài học cho nghiên cứu CCCT ở Việt Nam:

- Mặt bằng thường không quá đặc chắc và tập trung cao mà thiên về dạng mỏng và lồi lõm. Những công trình có bề dày lớn thường có nhiều khe thông thoáng được xẻ sâu vào trong lõi giao thông tăng bề mặt tiếp xúc cho các căn hộ.

- Các căn hộ được thiết kế rất cởi mở và thông thoáng đa số đều có tầm nhìn đẹp cho các chức năng ở đặt ra mặt chính công trình các khu vệ sinh, phơi giặt thông thoáng nhưng khá kín đáo không gây ảnh hưởng tới mặt đứng.

- Việc tổ hợp mặt bằng không quá cứng nhắc sử dụng nhiều bố cục tự do sảnh tầng, hành lang thường được thông thoáng tự nhiên.

- Một số căn hộ có sự tập trung cao của các chức năng phụ trợ nên hệ thống kiến trúc khá đơn giản mạch lạc.

Qua các nhận định trên có thể sơ đồ hoá mặt bằng tầng điển hình CCCT tại các nước Châu Á và khu vực như hình vẽ.

Như vậy các đặc điểm tổ chức không gian tầng điển hình có sự thay đổi, khác biệt do điều kiện khí hậu đem lại. Tại Việt Nam hiện nay các chủ đầu tư quá đặt nặng vấn đề tận dụng diện tích sàn có thể bán được làm cho cấu trúc mặt bằng tầng điển hình trở nên đại chắc, thông thoáng kém không phù hợp với điều kiện khí hậu và chắc chắn sẽ mang lại nhiều nguy cơ bất cập trong tương lai. Những bài học của các quốc gia phát triển trong lĩnh vực nhà ở cao tầng nhất thiết đều được nghiên cứu và áp dụng vào thực tiễn Việt Nam. Hiện nay còn nhiều CCCT đa, đang và sắp xây một cách “hồn nhiên” sẽ làm giảm chất lượng ở thậm chí lãng phí và để lại hậu quả cho xã hội sau này. Còn nhiều việc phải bàn xung quanh câu chuyện nhà ở cao tầng Việt Nam. Trong khuôn khổ bài báo này chỉ nên nêu lên một số tổng kết sơ bộ mang tính chất “nêu vấn đề” để xin được tiếp tục bàn luận.

                                           TS.KTS.Vũ Hồng Cương

Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.                  Nguyễn Văn Hải (2005), Giải pháp quy hoạch kiến trúc nhằm nâng cao chất lượng không gian nhà ở tại các khu đô thị mới Hà Nội. Luận án tiến sỹ, tr. 196, 170.

2.                  Georges Binder, Donald J.Trump (2002), Sky high living, Images Publising, pp. 35, 83, 119, 151, 172, 177.

INCHIGROUP - SẢN PHẨM CỦA ĐAM MÊ VÀ SÁNG TẠO

>> Xem thêm